İçeriğe geç
Op. Dr. Hakkı YıldırımOrtopedi ve Travmatoloji (ana sayfa)

Tedavi yöntemleri4 dakikalık okuma

Artroskopi ile artroplasti arasındaki fark

Artroskopi, eklemin içine küçük kesilerden kamera ve ince aletlerle girilerek yapılan kapalı ameliyattır. Artroplasti ise hasarlı eklem yüzeylerinin protezle değiştirilmesidir. Bu yazıda iki yöntemin hangi sorunlarda düşünüldüğünü, iyileşme sürelerini ve risklerini karşılaştırıyoruz.

Hazırlayan: Editör ekibi · Tıbbi inceleme: Op. Dr. Hakkı Yıldırım

Bu sayfada · 5 başlık
Önde cerrahi makas, arkada muayene odasında sağlık çalışanı (temsili görsel)
Temsili görsel, yapay zekâ ile üretilmiştir.

"Artroskopi" ve "artroplasti" kulağa benzer gelen iki terimdir ve sık karıştırılır. Oysa biri kamerayla eklemin içine bakılarak yapılan kapalı bir işlem, diğeri eklem protezidir. Hangi yöntemin düşünüleceği, sorunun türüne ve eklemin durumuna göre değişir.

Kısaca fark

  • Artroskopi: "Kapalı" ameliyattır. Eklemin içi küçük kesilerden sokulan bir kamera (artroskop) ve ince aletlerle görülür; tanı konur ve onarım yapılır. Eklemin kendisi yerinde kalır.
  • Artroplasti: Eklem protezidir. Hasarlı eklem yüzeyleri çıkarılır, yerine metal, plastik veya seramik parçalar yerleştirilir.

Artroskopi nedir?

Artroskopide eklemin içine birkaç küçük kesiden girilir; NHS'ye göre bu kesiler yaklaşık 2-3 mm boyutundadır. Kamera görüntüsü bir ekrana yansıtılır ve cerrah ince aletlerle eklemin içinde çalışır.

Hangi eklemlerde ve hangi sorunlarda?

Artroskopi en sık dizde uygulanır; ayak bileği, kalça, omuz, el bileği ve dirsekte de kullanılır. Başlıca kullanım alanları şunlardır:

  • Diz: Menisküs yırtığında hasarlı parçanın düzeltilmesi veya dikilmesi, ön ve arka çapraz bağ rekonstrüksiyonu, kıkırdak işlemleri ve eklem içindeki serbest parçaların çıkarılması. Ayrıntılar için diz artroskopisi sayfasına bakabilirsiniz.
  • Kalça: Kalça sıkışması (femoroasetabular sıkışma) ve labrum yırtığı. Bkz. kalça artroskopisi.
  • Omuz: Rotator manşet tamiri, tekrarlayan çıkıklarda Bankart tamiri ve donuk omuzda kapsülün gevşetilmesi.

Süre, hastanede kalış ve iyileşme

İşlem, yapılacak girişime göre 30 dakika ile 3 saat arasında sürebilir; diz artroskopisi çoğunlukla 1 saatten kısadır. Çoğu hasta aynı gün, birkaç saat içinde eve döner. İyileşme, yapılan işleme göre 1 hafta ile birkaç ay arasında değişir. Diz artroskopisinden sonra çoğu kişi 6-8 hafta içinde fiziksel aktivitelerinin çoğuna döner; bağ rekonstrüksiyonu, menisküs tamiri ve kıkırdak işlemlerinden sonra bu süre daha uzundur. Örneğin menisküsün hasarlı parçasının düzeltilmesinden (kısmi menisektomi) sonra hemen yük verilebilir ve iyileşme yaklaşık 3-6 hafta sürer; menisküs dikildiğinde ise rehabilitasyon yaklaşık 3-6 ay sürer.

Riskler

Komplikasyonlar nadirdir ve genellikle hafiftir: enfeksiyon, pıhtı oluşumu, eklemde sertlik ve eklem içine kanama görülebilir.

Artroplasti (eklem protezi) nedir?

Artroplastide eklemin hasar görmüş yüzeyleri çıkarılır ve yerine metal, plastik veya seramik parçalar yerleştirilir. Amaç, ağrının kaynağı olan bozulmuş eklem yüzeylerini yenilemektir.

Hangi eklemlerde ve hangi sorunlarda?

  • Diz: Total protez ya da hasar dizin tek bölmesiyle sınırlıysa kısmi (unikompartmantal) protez. Bkz. diz protezi.
  • Kalça: Total protez, yüzey protezi veya yarım protez. Bkz. kalça protezi.
  • Omuz: Total protez, ters (reverse) protez veya yarım protez. Bkz. omuz protezi.

Protez başlıca ileri kireçlenmede düşünülür. Romatoid artrit, kanlanma bozukluğuna bağlı femur başı çökmesi (avasküler nekroz), bazı kalça kırıkları ve uzun süreli büyük rotator manşet yırtığına bağlı omuz artriti de protez gerektirebilen durumlardandır.

Süre, hastanede kalış ve iyileşme

Total kalça protezi tipik olarak 1-2 saat, omuz protezi yaklaşık 2 saat sürer. Diz protezinden sonra hastanede kalış NHS'ye göre 1-4 gündür; Amerikan Ortopedi Cerrahları Akademisi'ne (AAOS) göre aynı gün ya da bir gece kalınabilir. Kalça protezinden sonra NHS 1-3 günlük bir kalış bildirir. Diz protezinden sonra günlük işlere dönüş genellikle 3-6 hafta sürer; tam iyileşme birkaç ay veya daha uzun sürebilir.

Riskler ve dayanıklılık

Ciddi eklem enfeksiyonu hastaların %2'sinden azında görülür. Bacak toplardamarlarında pıhtı sık görülen komplikasyonlardan biridir. Kalça protezinde çıkık ve bacak boyu farkı görülebilir. Zamanla protez parçalarında aşınma veya gevşeme olabilir. Kaynaklara göre modern diz protezlerinin %90'dan fazlası 15. yılda iyi çalışır; kalça protezleri de en az 15 yıl dayanacak şekilde tasarlanır.

Kireçlenmede artroskopi neden önerilmiyor?

Artroskopi kireçlenmenin kendisini tedavi etmez. NICE, kireçlenmede artroskopik eklem yıkama ve temizleme (lavaj ve debridman) işlemlerini önermez. BMJ'de yayımlanan 2017 tarihli bir kılavuz da yaşa bağlı (dejeneratif) diz hastalığında, menisküs yırtığı veya takılma gibi mekanik belirtiler olsa bile artroskopiye karşı güçlü öneri verir. Tek olası istisna, dizin tam düzleştirilemediği gerçek kilitlenmedir. Gençlerde sporla ilgili yaralanmalar ve büyük bir travmadan hemen sonra ani şişlikle başlayan yaralanmalar bu önerinin kapsamı dışındadır.

Kireçlenmede cerrahi gerektiğinde konuşulan seçenekler artroskopi değildir: Dizin yalnızca bir tarafının etkilendiği erken evre kireçlenmede osteotomi (kemiğin kesilip yeniden hizalanması), ileri kireçlenmede ise protez gündeme gelir.

Hangi yöntemin size uygun olduğuna nasıl karar verilir?

Önce sorunun türü belirlenir. Eklemin içindeki bir yırtık, bağ yaralanması veya sıkışma gibi yapısal sorunlarda artroskopi gündeme gelebilir. Eklem yüzeylerinin ileri derecede bozulduğu durumlarda ise protez konuşulur.

NICE'a göre protez için sevk; ağrı, sertlik, işlev kaybı gibi eklem belirtileri günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa ve egzersiz, kilo verme, ağrı kesici gibi ameliyatsız yöntemler yetersiz kaldıysa ya da uygun değilse düşünülür. Karar puanlama ölçeklerine göre değil, kişisel klinik değerlendirmeyle verilir. Yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, eşlik eden hastalıklar veya vücut kitle indeksi tek başına protezden dışlama nedeni değildir; ancak bu etkenler riski değiştirir ve sizinle konuşulmalıdır. Dizin yalnızca iç bölmesinde kireçlenme varsa kısmi ve total protez seçenekleri birlikte değerlendirilmelidir.

Hangi ameliyat söz konusu olursa olsun, ameliyattan önce alternatifler, olası yararlar, riskler ve ileride ek ameliyat gerekip gerekmeyeceği konuşulmalıdır. Kalça veya diz protezi öncesinde egzersiz ile kilo, beslenme ve sigarayı bırakma gibi yaşam tarzı önerileri de sürecin bir parçasıdır.

Sık sorulan sorular

Artroskopi kireçlenmeyi tedavi eder mi?

Hayır. Artroskopi kireçlenmenin kendisini tedavi etmez ve NICE, kireçlenmede artroskopik eklem yıkama ve temizlemeyi önermez. Dizin tam düzleştirilemediği gerçek kilitlenme gibi istisnalar ayrıca değerlendirilir.

Artroskopiden sonra aynı gün eve gidilir mi?

Çoğu hasta aynı gün, birkaç saat içinde eve döner. İyileşme süresi yapılan işleme göre 1 hafta ile birkaç ay arasında değişir; bağ rekonstrüksiyonu ve menisküs tamiri gibi işlemlerden sonra daha uzundur.

Protez için bir yaş sınırı var mı?

Belirli bir yaş veya kilo sınırı yoktur; karar ağrının ve işlev kaybının derecesine göre verilir. Total diz protezi olan hastaların çoğu yaklaşık 50-80 yaş arasındadır. Yaş, sigara veya vücut kitle indeksi tek başına dışlama nedeni değildir, ancak riski etkiler.

Protez ne kadar dayanır?

Kaynaklara göre modern diz protezlerinin %90'dan fazlası 15. yılda iyi çalışır; NHS diz protezlerinin çoğunun yaklaşık 25 yıl dayandığını belirtir. Kalça protezleri en az 15 yıl dayanacak şekilde tasarlanır. Zamanla protez parçalarında aşınma veya gevşeme olabilir.

İlgili tedavi sayfaları

Kaynaklar

23 kaynağı göster
  1. Arthroscopy (yeni sekmede açılır) (NHS)
  2. Knee Arthroscopy (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  3. Meniscus Tears (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  4. Femoroacetabular Impingement (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  5. Hip Arthroscopy (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  6. Rotator Cuff Tears: Surgical Treatment Options (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  7. Chronic Shoulder Instability (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  8. Frozen Shoulder (Adhesive Capsulitis) (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  9. Total Knee Replacement (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  10. Total Hip Replacement (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  11. Shoulder Joint Replacement (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  12. Arthritis of the Knee (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  13. Osteoarthritis of the Hip (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  14. Osteonecrosis of the Hip (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  15. Hip Fractures (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  16. Arthritis of the Shoulder (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
  17. Recovering from a knee replacement (yeni sekmede açılır) (NHS)
  18. Complications of a knee replacement (yeni sekmede açılır) (NHS)
  19. Recovering from a hip replacement (yeni sekmede açılır) (NHS)
  20. Complications of a hip replacement (yeni sekmede açılır) (NHS)
  21. Osteoarthritis in over 16s: diagnosis and management (NG226) (yeni sekmede açılır) (NICE)
  22. Joint replacement (primary): hip, knee and shoulder (NG157) (yeni sekmede açılır) (NICE)
  23. Arthroscopic surgery for degenerative knee arthritis and meniscal tears: a clinical practice guideline (BMJ 2017;357:j1982) (yeni sekmede açılır) (BMJ (PMC kopyası))

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel değerlendirmenin yerini tutmaz. Hangi tedavinin size uygun olduğuna, muayene ve gerekli tetkiklerden sonra birlikte karar verilir.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Tıbbi içerik Op. Dr. Hakkı Yıldırım tarafından incelendi: 20 Ekim 2026. Son güncelleme: 20 Ekim 2026.

İlgili yazılar

Muayene ve randevu

Güncel muayene günleri ve randevu bilgisi için lütfen telefonla ulaşın.