Kalça · Hastalık / sorun
Kalça kireçlenmesi
Kalça kireçlenmesi (koksartroz), kalça eklemindeki kıkırdağın zamanla aşınmasıdır. Kasıkta ağrı, sabah sertliği ve hareket kısıtlılığı yapar. Tedavinin temeli egzersiz ve gerekiyorsa kilo yönetimidir; belirtiler günlük yaşamı belirgin kısıtladığında kalça protezi gündeme gelebilir.
Tıbbi inceleme: 9 Kasım 2026Editör: Op. Dr. Hakkı Yıldırım
- Sık belirtiler
- Kasık ağrısı, sabah sertliği, topallama
- Tanı
- Muayene; gerektiğinde röntgen
- Temel tedavi
- Egzersiz, kilo yönetimi, ağrı kontrolü
- İleri evre
- Kalça protezi (artroplasti)
Bu sayfada · 8 başlık
Kalça kireçlenmesi nedir
Kireçlenme (osteoartrit), eklem yüzeylerini kaplayan kaygan kıkırdağın zamanla aşınması ve buna eşlik eden kemik değişiklikleridir. Kalçada femur başı ile eklem yuvası (asetabulum) arasındaki kıkırdak inceldikçe eklem aralığı daralır ve kemik kenarlarında çıkıntılar (osteofit) oluşur. Kıkırdak kendi kendine iyi iyileşmez; bu nedenle tedavide amaç ağrıyı azaltmak ve eklemin işlevini korumaktır.
Kimlerde daha sık görülür
İleri yaş, fazla kilo, daha önce geçirilmiş eklem yaralanması veya ameliyatı, ailede kireçlenme öyküsü ve kadın cinsiyet kireçlenme riskini artırır.
Kalçanın bazı şekil bozuklukları da zemin hazırlayabilir. Femur başı ile eklem yuvası arasındaki uyumsuzluk (femoroasetabular sıkışma), hareket sırasında kemiklerin birbirine sürtmesine, labrum ve kıkırdak hasarına, zamanla kireçlenmeye yol açabilir. Femur başının kanlanmasının bozulduğu avasküler nekroz da ilerlediğinde ağır kireçlenmeye neden olabilir.
Belirtiler
Belirtiler kişiden kişiye değişir; aşağıdakiler kalça kireçlenmesinde sık görülür.
- Kasıkta, bazen uylukta hissedilen ağrı; ağrı kalçaya veya dize yayılabilir
- Sabah kalkınca ve dinlendikten sonra ağrı ve sertlik
- Hastalık ilerledikçe dinlenirken ve geceleri de hissedilen ağrı
- Eklemde takılma hissi veya çıtırtı
- Kalça hareketlerinde kısıtlılık
- Topallama
Tanı süreci
Kalça kireçlenmesinin tanısı çoğu zaman yakınmalar ve muayeneyle konur.
- 01
Yakınmaların değerlendirilmesi
Kılavuzlara göre 45 yaş ve üzerinde, aktiviteyle artan eklem ağrısı olan ve sabah sertliği hiç olmayan ya da 30 dakikayı geçmeyen kişilerde kireçlenme tanısı görüntüleme yapılmadan, klinik olarak konabilir.
- 02
Muayene
Kalçadaki hassasiyet, hareket açıklığı, hareketle gelen çıtırtı (krepitasyon) ve yürüyüş bozukluğu değerlendirilir.
- 03
Röntgen
Gerektiğinde istenir. Eklem aralığında daralma, kemik değişiklikleri ve kemik çıkıntıları (osteofit) kireçlenmeyi gösterir. Takipte rutin olarak yeniden görüntüleme yapılması önerilmez.
- 04
Ek incelemeler
MR veya BT ancak ara sıra gerekir. Yakın zamanda yaralanma, uzun süren sabah sertliği, hızlı kötüleşme, sıcak ve şiş eklem ya da enfeksiyon veya tümör şüphesi gibi beklenmeyen özellikler varsa farklı nedenler araştırılır.
Tedavi seçenekleri
Kalça kireçlenmesinde tedavi basamaklıdır. Önce ameliyatsız yöntemler uygulanır; cerrahi, bu yöntemlere rağmen belirtiler günlük yaşamı belirgin olarak kısıtlıyorsa konuşulur.
-
Rehabilitasyon
Terapötik egzersiz ve fizyoterapi
Kişiye göre düzenlenmiş, kalça çevresindeki kasları güçlendiren ve hareket açıklığını koruyan egzersizler kılavuzların önerdiği temel tedavidir. Elle uygulanan tedavi (manuel terapi) yalnızca egzersizle birlikte düşünülebilir.
- Hangi durumlarda?
- Kalça kireçlenmesi olan herkes için, hastalığın her evresinde.
- Bilinmesi gerekenler
- Egzersize başlarken ağrı geçici olarak artabilir; düzenli devam etmek uzun vadede yarar sağlar. Akupunktur, TENS, ultrason ve lazer gibi yöntemler kılavuzlarca önerilmez.
-
Ameliyatsız tedavi
Kilo yönetimi
Fazla kilolu kişilerde her miktar kilo kaybı yararlıdır; vücut ağırlığının %10'unu vermek, %5'ini vermekten daha fazla fayda sağlar.
- Hangi durumlarda?
- Fazla kilosu olan kireçlenme hastalarında.
- Bilinmesi gerekenler
- Kilo vermek zaman alır; egzersizle birlikte uygulanması önerilir.
-
Ameliyatsız tedavi
Aktivite düzenleme ve yürüme yardımcıları
Merdiven gibi kalçayı zorlayan aktiviteleri azaltmak, koşu yerine yüzme veya bisiklet gibi düşük etkili sporları seçmek ve gerektiğinde baston, koltuk değneği veya yürüteç kullanmak eklem üzerindeki yükü azaltır.
- Hangi durumlarda?
- Ağrının yürümeyi ve günlük işleri zorlaştırdığı dönemlerde.
- Bilinmesi gerekenler
- Amaç hareketsiz kalmak değil, eklemi zorlamadan aktif kalmaktır.
-
Ameliyatsız tedavi
İlaç tedavisi
İlaçlar egzersizi destekleyecek şekilde kullanılır. Steroid olmayan iltihap giderici ilaçlar (NSAİİ) gerektiğinde mide koruyucuyla birlikte verilebilir.
- Hangi durumlarda?
- Ağrının egzersize ve günlük yaşama engel olduğu dönemlerde.
- Bilinmesi gerekenler
- En düşük etkili dozda ve en kısa süreyle kullanılmalıdır; mide, böbrek, karaciğer ve kalp-damar riskleri göz önünde bulundurulur. Kılavuzlar parasetamolü ve zayıf opioidleri rutin olarak önermez; güçlü opioidler ve glukozamin önerilmez.
-
Enjeksiyon tedavisi
Kortizon (kortikosteroid) enjeksiyonu
Kortizon ve lokal anestezik içeren ilacın kalça eklemi içine yapılmasıdır. Kortizonun etkisi birkaç günde başlar; ilk 1-2 gün ağrıda artış olabilir. Ultrason gibi bir görüntüleme yöntemi eşliğinde yapılması, ilacın doğru yere ulaşmasına yardımcı olur.
- Hangi durumlarda?
- Ağrının egzersiz programını sürdürmeyi zorlaştırdığı dönemlerde, kısa süreli rahatlama için.
- Bilinmesi gerekenler
- Kireçlenmede rahatlama genellikle 2-10 hafta sürer ve hastalığın kendisini tedavi etmez. Sık tekrarlanması önerilmez; kıkırdak hücrelerine zarar verebilir. Diyabeti olanlarda kan şekerini geçici olarak yükseltir.
-
Enjeksiyon tedavisi
Hyaluronik asit ve PRP enjeksiyonları
Eklem kayganlaştırıcı olarak bilinen hyaluronik asit ve kişinin kendi kanından hazırlanan PRP (trombositten zengin plazma) enjeksiyonları kireçlenmede zaman zaman gündeme gelir.
- Hangi durumlarda?
- Kılavuzlarca kireçlenmede rutin tedavi olarak önerilmez.
- Bilinmesi gerekenler
- NICE kılavuzu hyaluronik asidi kireçlenme tedavisinde önermez. PRP'nin kireçlenmede rutin kullanımını destekleyecek yeterli kanıt yoktur ve yeni kıkırdak oluşturduğu gösterilmemiştir.
-
Artroplasti (eklem protezi)
Kalça protezi
Aşınmış femur başı ve eklem yuvası çıkarılarak yerine metal, plastik veya seramik parçalardan oluşan bir protez yerleştirilir. Seçilmiş hastalarda femur başını koruyan yüzey protezi de bir seçenektir.
- Hangi durumlarda?
- Ağrı, sertlik ve işlev kaybı yaşam kalitesini belirgin olarak bozuyorsa ve ameliyatsız yöntemler yetersiz kalmışsa.
- Bilinmesi gerekenler
- Enfeksiyon, pıhtı ve çıkık gibi riskleri vardır. Kemiğin yeniden hizalandığı osteotomi ameliyatı kalça kireçlenmesinde nadiren kullanılır.
Günlük yaşamda öneriler
Kireçlenmede günlük alışkanlıklar tedavinin önemli bir parçasıdır.
Önerilir
- Size verilen egzersiz programını düzenli olarak sürdürün.
- Yüzme ve bisiklet gibi eklemi az zorlayan aktiviteleri tercih edin.
- Sağlık Bakanlığı rehberinin yetişkinler için önerdiği haftada en az 150 dakika orta şiddette fiziksel aktivite hedefini, eklem durumunuza uygun aktivitelerle haftanın 3-5 gününe yaymaya çalışın.
- Fazla kilonuz varsa kilo vermeyi hedefleyin.
Kaçınılmalı
- Ağrı korkusuyla tümüyle hareketsiz kalmayın.
- Ağrılı dönemlerde koşu gibi yüksek etkili aktivitelerde ısrar etmeyin.
- Ağrı kesicileri hekime danışmadan uzun süre kullanmayın.
- Glukozamin gibi takviyelere güvenmeyin; kılavuzlarca kireçlenmede önerilmez.
Sık sorulan sorular
Kalça kireçlenmesi tamamen geçer mi?
Aşınmış kıkırdak kendi kendine iyi iyileşmez. Ancak egzersiz, kilo yönetimi ve uygun ağrı kontrolü belirtileri hafifletmeye ve işlevi korumaya yardımcı olabilir. Belirtiler bu yöntemlere rağmen belirgin kısıtlılık yaratıyorsa protez seçeneği değerlendirilir.
Kalça kireçlenmesi için MR gerekir mi?
Çoğu zaman gerekmez. Tipik yakınmaları olan 45 yaş ve üzerindeki kişilerde tanı muayeneyle konabilir; gerektiğinde röntgen istenir. MR veya BT, başka bir neden düşünüldüğünde ya da beklenmeyen bulgular olduğunda ara sıra kullanılır.
Kalça kireçlenmesinde artroskopi yapılır mı?
Kılavuzlar kireçlenme tedavisinde artroskopik yıkama ve temizleme işlemlerini önermez. Kalça artroskopisi daha çok femoroasetabular sıkışma ve labrum yırtığı gibi eklemin korunabildiği durumlarda kullanılır.
Yaşım veya kilom protez ameliyatına engel olur mu?
Kılavuzlara göre yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, eşlik eden hastalıklar veya kilo tek başına protez için engel sayılmamalıdır. Bu etkenler ameliyatın risklerini değiştirebilir ve sizinle ayrıntılı olarak konuşulur. Total kalça protezi uygulanan hastaların çoğu 50-80 yaş arasındadır.
İlgili konular
- Kalça · Tedavi yöntemiKalça proteziKalça protezi (artroplasti), hasarlı kalça eklemi yüzeylerinin çıkarılıp yerine metal, plastik veya seramik parçalar yerleştirilmesidir. İleri kireçlenme, avasküler nekroz ve bazı kalça kırıklarında, ameliyatsız tedaviler yetersiz kaldığında düşünülür.
- Kalça · Tedavi yöntemiKalça artroskopisiKalça artroskopisi, kalça eklemine küçük kesilerden kamera ve ince aletlerle girilerek yapılan kapalı bir ameliyattır. En sık femoroasetabular sıkışma (FAİ) ve labrum yırtığında, ameliyatsız tedavi yetersiz kaldığında uygulanır. Kireçlenmenin tedavisi değildir.
- Diz · Hastalık / sorunDiz kireçlenmesi (osteoartrit)Diz kireçlenmesi, eklem kıkırdağının zamanla aşınmasıyla gelişen ve en sık 50 yaş ve üzerinde görülen bir eklem hastalığıdır. Tanı çoğu zaman muayeneyle konur. Temel tedavi egzersiz ve gerekiyorsa kilo vermektir; ileri evrede osteotomi veya diz protezi seçenekleri değerlendirilir.
İlgili yazılar
- Ortopedik ameliyat sonrası rehabilitasyon: ilk haftalar ve uyarı belirtileriOrtopedik ameliyattan sonra iyileşmenin önemli bir kısmı rehabilitasyonla sağlanır. Bu yazıda diz ve kalça protezi, omuz ameliyatları ve ön çapraz bağ rekonstrüksiyonundan sonraki ilk haftalarda genel olarak neler beklendiğini ve hangi belirtilerde hemen başvurmanız gerektiğini bulabilirsiniz.
- Kırık sonrası iyileşme: kemik nasıl kaynar?Kırık bir kemiğin kaynaması; kırığın yerine ve ağırlığına, yaşa ve genel sağlık durumuna göre haftalar ile aylar arasında sürer. Bu yazıda kemiğin nasıl iyileştiğini, iyileşmeyi nelerin etkilediğini, kaynamama riskini ve hangi belirtilerde hemen başvurmanız gerektiğini anlatıyoruz.
- Artroskopi ile artroplasti arasındaki farkArtroskopi, eklemin içine küçük kesilerden kamera ve ince aletlerle girilerek yapılan kapalı ameliyattır. Artroplasti ise hasarlı eklem yüzeylerinin protezle değiştirilmesidir. Bu yazıda iki yöntemin hangi sorunlarda düşünüldüğünü, iyileşme sürelerini ve risklerini karşılaştırıyoruz.
- Ameliyatsız ortopedik tedavi: hangi yöntemin kanıtı var?Egzersiz, kilo yönetimi, ilaçlar ve enjeksiyonlar ameliyatsız ortopedik tedavinin temel parçalarıdır; ancak her yöntemin kanıt düzeyi aynı değildir. Bu yazıda kılavuzların neyi önerdiğini, kortizon, hyaluronik asit ve PRP enjeksiyonları hakkında bilinenleri ve NICE'ın önermediği yöntemleri özetliyoruz.
Kaynaklar
11 kaynağı gösterKaynakları gizle
- Osteoarthritis of the Hip (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Osteoarthritis in over 16s: diagnosis and management (NG226) (yeni sekmede açılır) (NICE)
- Osteoarthritis (yeni sekmede açılır) (NHS)
- Osteoarthritis: Symptoms, Causes & Risk Factors (yeni sekmede açılır) (NIAMS / NIH)
- Articular Cartilage Restoration (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Femoroacetabular Impingement (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Osteonecrosis of the Hip (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Cortisone Shot (Steroid Injection) (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Injectable Orthobiologic Treatments for Osteoarthritis (yeni sekmede açılır) (British Orthopaedic Association)
- Total Hip Replacement (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Türkiye Fiziksel Aktivite Rehberi (2. basım) (yeni sekmede açılır) (T.C. Sağlık Bakanlığı)
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel değerlendirmenin yerini tutmaz. Hangi tedavinin size uygun olduğuna, muayene ve gerekli tetkiklerden sonra birlikte karar verilir.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Tıbbi içerik Op. Dr. Hakkı Yıldırım tarafından incelendi: 9 Kasım 2026. Son güncelleme: 17 Ekim 2026.
Kalça kireçlenmesi hakkında sorunuz mu var?
Güncel muayene günleri ve randevu bilgisi için lütfen telefonla ulaşın.