Omuz · Hastalık / sorun
Omuz çıkığı ve instabilite
Omuz çıkığı, kol kemiğinin başının eklem yuvasından çıkmasıdır ve acil bir yaralanmadır. Bir kez çıkan omzun yeniden çıkma riski artar. Tekrarlayan çıkık veya omzun kaçma hissi omuz instabilitesi olarak adlandırılır; tedavide fizyoterapi ve gerektiğinde artroskopik Bankart tamiri kullanılır.
Tıbbi inceleme: 9 Kasım 2026Editör: Op. Dr. Hakkı Yıldırım
- İlk yardım
- Kendiniz yerine oturtmaya çalışmayın
- Tanı
- Röntgen; tekrarlayan çıkıkta BT veya MR
- Tedavi
- Yerine oturtma, askı, fizyoterapi; gerekirse cerrahi
- İyileşme
- Genellikle 6-12 hafta
Bu sayfada · 8 başlık
Omuz çıkığı ve instabilite nedir
Omuz eklemi, kol kemiğinin başının kürek kemiğindeki yuvaya (glenoid) oturmasıyla oluşur. Bir düşme ya da darbe sonucunda kol kemiğinin başı yuvadan çıkabilir. Omuz çıkıklarının büyük çoğunluğu öne doğru olur.
Bankart lezyonu
Öne doğru olan çıkıklarda yuvanın ön kenarındaki bağlar ve labrum (yuvanın kenarını çevreleyen doku) çoğu zaman yırtılır. Bu yaralanmaya Bankart lezyonu denir.
Omuz instabilitesi
Tekrarlayan çıkıklar, omzun kayıyor ya da kaçıyormuş gibi hissedilmesi ve omuzda gevşeklik hissi kronik omuz instabilitesi olarak adlandırılır. Kronik instabilite çoğunlukla ilk travmatik çıkıkta ön bağların ve labrumun yırtılmasının sonucudur.
Belirtiler
Çıkık anında ve tekrarlayan instabilitede görülebilecek belirtiler farklıdır.
- Kolu hareket ettirememe
- Omuzda belirgin şekil bozukluğu
- Şiddetli ağrı, şişlik ve morluk
- Tekrarlayan çıkıklarda omzun kaçma veya kayma hissi
- Omuzda gevşeklik ve güvensizlik hissi
Acil serviste ve sonrasında
Çıkık omzun tedavisi acil serviste başlar.
- 01
Görüntüleme
Röntgen çıkığı ve yönünü doğrular. Kemiklerin daha ayrıntılı incelenmesi gerekirse BT istenir. Bağları gösteren MR akut dönemde nadiren gerekir.
- 02
Yerine oturtma
Omuz, ağrı kesici veya sakinleştirici ilaç verildikten sonra ameliyatsız (kapalı) yöntemle yerine oturtulur.
- 03
Askı ve dinlenme
İlk birkaç hafta kol askıda tutulur. Ağrı ve şişlik için buz ve iltihap giderici ilaçlar kullanılabilir.
- 04
Fizyoterapi
Omuz hareketini ve kas gücünü geri kazandırmak için fizyoterapi uygulanır. Kasların güçlendirilmesi, omzun yeniden çıkma riskini azaltmaya yardımcı olur.
- 05
İyileşme
Tam iyileşme genellikle 6-12 hafta sürer. Spora dönüş 16 haftaya kadar uzayabilir.
Tekrarlayan çıkık riski
Bir kez çıkan omzun yeniden çıkma riski artar. Bu risk kişinin yaşına ve omzun nasıl iyileştiğine bağlıdır. Doğuştan bağları gevşek olan ve daha önce çıkık geçirmiş kişilerde risk daha yüksektir. Fizyoterapiyle omuz kaslarını güçlendirmek riski azaltır.
Tekrarlama riski kişiden kişiye değiştiği için size özel risk; yaşınız, aktivite düzeyiniz, kaç kez çıkık geçirdiğiniz ve görüntüleme bulgularınız birlikte değerlendirilerek konuşulur.
Tekrarlayan çıkıkta görüntüleme
Birden fazla çıkık geçirilmişse kemik kaybı olup olmadığını görmek için BT istenebilir. Eklem içine kontrast madde verilerek çekilen MR (MR artrografi), labrum ve bağlardaki ince yaralanmaları gösterebilir. Kemik kaybının varlığı, tedavi planlamasında ayrıca ele alınır.
Tekrarlayan çıkık ve instabilitede tedavi
Kronik instabilitede önce ameliyatsız tedavi denenir; sonucunu görmek birkaç ay sürebilir.
-
Rehabilitasyon
Fizyoterapi ve kas güçlendirme
Omuz çevresindeki kasları güçlendiren ve omzun kontrolünü artıran bir egzersiz programıdır.
- Hangi durumlarda?
- İlk çıkıktan sonra ve kronik instabilitede ilk basamak olarak.
- Bilinmesi gerekenler
- Sonucunu görmek birkaç ay sürebilir; yakınmalar sürerse cerrahi seçenekler değerlendirilir.
-
Artroskopik (kapalı) cerrahi
Artroskopik Bankart tamiri
Yırtılan labrum ve ön bağlar, küçük kesilerden kamerayla girilerek dikiş ankrajlarıyla yuvanın kenarına yeniden tutturulur. Çoğunlukla günübirlik yapılır.
- Hangi durumlarda?
- Ameliyatsız tedaviye rağmen tekrarlayan çıkık veya kaçma hissi devam ediyorsa. Genç sporcularda ilk çıkıktan sonra da düşünülebilir.
- Bilinmesi gerekenler
- Belirgin kemik kaybı varsa bunun ayrıca ele alınması gerekir. Ameliyattan sonra birkaç hafta askı ve aylarca fizyoterapi gerekir; tam iyileşme 6 ayı bulabilir.
-
Açık cerrahi
Açık cerrahi
Daha büyük bir kesiyle omuz eklemine ulaşılarak bağlar ve gerekirse kemik yapı onarılır.
- Hangi durumlarda?
- Bazı hastalarda; kemik kaybı gibi durumlarda yöntem seçimi buna göre yapılır.
- Bilinmesi gerekenler
- Hangi yöntemin uygun olduğu, kemik yapının ve yaralanmanın özelliklerine göre kişisel olarak belirlenir.
Sık sorulan sorular
Çıkan omzu yerine kendim oturtabilir miyim?
Hayır. Omzu kendiniz veya bir yakınınızın yardımıyla yerine oturtmaya çalışmayın. Kolu askıyla destekleyip buz uygulayarak acil servise başvurun; elde soğukluk, morarma veya uyuşma varsa 112'yi arayın.
Omzum bir kez çıktı, ameliyat olmam gerekir mi?
Her zaman gerekmez. İlk çıkıktan sonra genellikle askı ve ardından fizyoterapi uygulanır; tekrarlayan çıkıklarda da önce ameliyatsız tedavi denenir. Genç sporcular gibi bazı kişilerde ise ilk çıkıktan sonra da cerrahi düşünülebilir. Karar; yaşınız, aktivite düzeyiniz, kaç kez çıkık geçirdiğiniz ve görüntüleme bulgularınıza göre verilir.
Spora ne zaman dönebilirim?
Çıkık sonrası tam iyileşme genellikle 6-12 hafta sürer; spora dönüş 16 haftaya kadar uzayabilir. Bankart tamirinden sonra ise tam iyileşme 6 ayı bulabilir. Dönüş zamanı, fizyoterapideki ilerlemenize göre belirlenir.
Omuz çıkığı rotator manşeti de etkiler mi?
Etkileyebilir. Rotator manşet yırtıkları bazen omuz çıkığıyla birlikte ortaya çıkar. Çıkık sonrasında kolu kaldırmada güçsüzlük sürüyorsa bu olasılık da değerlendirilir.
İlgili konular
- Omuz · Hastalık / sorunRotator manşet yırtığıRotator manşet, kol kemiğinin başını saran ve kolu kaldırıp döndürmede görev alan kas ve tendon grubudur. Yırtığı gece ağrısı, kol kaldırmada ağrı ve güçsüzlük yapabilir. Hastaların çoğunda ameliyatsız tedavi yarar sağlar; seçilmiş durumlarda artroskopik tamir yapılır.
- Omuz · Hastalık / sorunOmuz sıkışma sendromuOmuz sıkışma sendromu (impingement), kolu kaldırırken rotator manşet tendonları ve bursanın akromiyon altında sıkışıp iltihaplanmasıdır. Tedavinin temeli uzun süreli egzersizdir. Güncel kanıtlar, subakromiyal dekompresyon ameliyatının birinci seçenek olmadığını gösterir.
İlgili yazılar
- Ortopedik ameliyat sonrası rehabilitasyon: ilk haftalar ve uyarı belirtileriOrtopedik ameliyattan sonra iyileşmenin önemli bir kısmı rehabilitasyonla sağlanır. Bu yazıda diz ve kalça protezi, omuz ameliyatları ve ön çapraz bağ rekonstrüksiyonundan sonraki ilk haftalarda genel olarak neler beklendiğini ve hangi belirtilerde hemen başvurmanız gerektiğini bulabilirsiniz.
- Omuz ağrısının nedenleri: rotator manşetten boyunaOmuz ağrısının sık nedenleri arasında rotator manşet sorunları, sıkışma sendromu, donuk omuz, omuz çıkığı ve kireçlenme bulunur; ağrı bazen boyundan da kaynaklanabilir. Bu yazıda belirtilerin neyi düşündürebileceğini ve hangi durumlarda acil başvurmanız gerektiğini anlatıyoruz.
- Artroskopi ile artroplasti arasındaki farkArtroskopi, eklemin içine küçük kesilerden kamera ve ince aletlerle girilerek yapılan kapalı ameliyattır. Artroplasti ise hasarlı eklem yüzeylerinin protezle değiştirilmesidir. Bu yazıda iki yöntemin hangi sorunlarda düşünüldüğünü, iyileşme sürelerini ve risklerini karşılaştırıyoruz.
- Ameliyatsız ortopedik tedavi: hangi yöntemin kanıtı var?Egzersiz, kilo yönetimi, ilaçlar ve enjeksiyonlar ameliyatsız ortopedik tedavinin temel parçalarıdır; ancak her yöntemin kanıt düzeyi aynı değildir. Bu yazıda kılavuzların neyi önerdiğini, kortizon, hyaluronik asit ve PRP enjeksiyonları hakkında bilinenleri ve NICE'ın önermediği yöntemleri özetliyoruz.
Kaynaklar
- Shoulder Dislocation (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Chronic Shoulder Instability (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Dislocated shoulder (yeni sekmede açılır) (NHS)
- Bankart Lesion (Glenoid Labrum Tear) (yeni sekmede açılır) (Cleveland Clinic)
- Rotator Cuff Tears (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Broken bone (Medical Encyclopedia) (yeni sekmede açılır) (MedlinePlus)
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel değerlendirmenin yerini tutmaz. Hangi tedavinin size uygun olduğuna, muayene ve gerekli tetkiklerden sonra birlikte karar verilir.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Tıbbi içerik Op. Dr. Hakkı Yıldırım tarafından incelendi: 9 Kasım 2026. Son güncelleme: 17 Ekim 2026.
Omuz çıkığı ve instabilite hakkında sorunuz mu var?
Güncel muayene günleri ve randevu bilgisi için lütfen telefonla ulaşın.