Diz · Tedavi yöntemi
Diz protezi (artroplasti)
Diz protezi (artroplasti), ileri kireçlenmede aşınmış eklem yüzeylerinin metal ve plastik parçalarla değiştirilmesidir. Hasar tek bölmeyle sınırlıysa kısmi, yaygınsa total protez düşünülür. Karar; ağrı, günlük yaşamdaki kısıtlılık ve ameliyatsız tedavilere yanıt birlikte değerlendirilerek verilir.
Tıbbi inceleme: 9 Kasım 2026Editör: Op. Dr. Hakkı Yıldırım
- Ne yapılır
- Aşınmış yüzeyler metal ve plastik parçalarla değişir
- Türleri
- Total ve kısmi (unikompartmantal) protez
- Hastanede kalış
- Aynı gün ile birkaç gün arası
- Tam iyileşme
- Birkaç ay veya daha uzun
Bu sayfada · 10 başlık
Diz protezinde ne yapılır
Diz protezi ameliyatında (artroplasti) aşınmış eklem yüzeyleri çıkarılır ve yerine yapay parçalar yerleştirilir. Bu ameliyat, kamerayla yapılan kapalı eklem cerrahisi olan diz artroskopisinden farklıdır: artroskopi eklemin kendi yapılarını onarır, protez ise eklem yüzeylerini değiştirir.
Total diz protezi
Uyluk ve kaval kemiğinin eklem yüzeyleri metal parçalarla kaplanır; aralarına tıbbi plastikten bir ara parça yerleştirilir. Çoğu zaman diz kapağının arka yüzüne de plastik bir yüzey konur. NICE kılavuzu, total diz protezinde diz kapağının da yüzeylenmesini önerir.
Kısmi (unikompartmantal) diz protezi
Kireçlenme dizin yalnızca bir bölmesiyle sınırlıysa, yalnızca o bölmenin yüzeyleri protezle değiştirilir. Yalnızca iç bölmenin etkilendiği durumlarda kısmi ve total protez seçenekleri hastayla birlikte değerlendirilmelidir.
Protezin düşünüldüğü durumlar
NICE kılavuzuna göre protez değerlendirmesi şu durumlarda gündeme gelir:
- Ağrı, sertlik, işlev kaybı veya ilerleyen şekil bozukluğu yaşam kalitesini belirgin biçimde bozuyorsa
- Egzersiz, kilo verme ve ağrı kesiciler gibi ameliyatsız yöntemler yetersiz kalmış veya uygun değilse
- Karar sayısal skorlara değil, klinik değerlendirmeye dayanır
- Yaş, cinsiyet, sigara, eşlik eden hastalıklar veya vücut kitle indeksi tek başına protezi engellemez; ancak riskleri değiştirdiği için ameliyat öncesinde konuşulur
- Belirli bir yaş veya kilo sınırı yoktur; total diz protezi olan hastaların çoğu 50-80 yaş arasındadır
Ameliyata hazırlık ve hastane süreci
Süreç kişiden kişiye değişmekle birlikte genel olarak şu adımlardan oluşur.
- 01
Bilgilendirme ve karar
Alternatif tedaviler, beklenen yararlar, riskler ve ileride ek ameliyat gerekebileceği ameliyattan önce ayrıntılı olarak konuşulur.
- 02
Ameliyat öncesi hazırlık
Egzersiz ve yaşam tarzıyla ilgili öneriler (kilo, beslenme, sigarayı bırakma) verilir. Aynı dize kortizon enjeksiyonu yapıldıysa, ameliyat için enjeksiyondan sonra en az 3 ay beklenmesi önerilir.
- 03
Ameliyat günü
Rehabilitasyon mümkünse ameliyat günü, en geç 24 saat içinde başlar; egzersizlere derlenme odasında başlanabilir.
- 04
Hastanede kalış ve taburculuk
NHS'ye göre hastanede kalış genellikle 1-4 gündür; bazı hastalar aynı gün ya da bir gece sonra taburcu olabilir. Taburculukta bir ev egzersiz programı verilir.
İyileşme takvimi (genel bilgi)
- Yürüteçten bastona geçiş
- Çoğunlukla 2-3. hafta
- Günlük işler
- Genellikle 3-6 hafta
- Yardımsız yürüme
- Yaklaşık 6. haftadan sonra denenebilir
- Araç kullanımı
- Total protezde en az 6, kısmi protezde en az 3 hafta
- İşe dönüş
- Yaklaşık 6-12 hafta
- Tam iyileşme
- Birkaç ay veya daha uzun
İyileşme döneminde öneriler
Fizyoterapistiniz size özel bir program verir. Aşağıdakiler genel önerilerdir.
Önerilir
- Egzersizlerinizi önerildiği gibi düzenli yapın; genellikle günde 20-30 dakika ya da günde 2-3 kez önerilir.
- İlk dönemde günde 2-3 kez, yaklaşık 30 dakika yürüyün.
- Merdiven çıkarken sağlam bacağınızla, inerken ameliyatlı bacağınızla adım atın.
- Kompresyon çorabı önerildiyse, genellikle en az 6 hafta kullanın.
- Hafif ayak bileği ağırlıkları ve sabit bisiklet genellikle 4-6. haftada programa eklenir; bunları ekibinizin önerisiyle başlatın.
Kaçınılmalı
- İlk 3 ay ağır ev işlerinden
- Önerilen süre dolmadan araç kullanmaktan
- Koşu, zıplama ve yüksek darbeli sporlardan; bunlardan genellikle kalıcı olarak kaçınılması önerilir
Riskler ve protezin ömrü
Her ameliyatta olduğu gibi diz protezinin de riskleri vardır. Başlıca komplikasyonlar şunlardır:
- Enfeksiyon: Ciddi eklem enfeksiyonu hastaların %2'sinden azında görülür. Yara enfeksiyonu derine yayılırsa ek ameliyat gerekebilir.
- Pıhtı: Bacak toplardamarlarında pıhtı en sık komplikasyonlardan biridir ve taburculuktan haftalar sonra da oluşabilir.
- Sertlik ve süregen ağrı: Bazı hastalarda dizde sertlik veya süregen ağrı kalabilir.
- Diğer: Seyrek olarak sinir, damar veya bağ hasarı; dizde dengesizlik; zamanla protez parçalarının aşınması veya gevşemesi.
Protez ne kadar dayanır
AAOS'a göre modern diz protezlerinin %90'dan fazlası 15 yıl sonra da iyi çalışmaktadır. NHS, diz protezlerinin çoğunun yaklaşık 25 yıl dayandığını belirtir. Protezin ömrü kişiden kişiye değişir.
Ameliyattan sonra acil belirtiler
Bu belirtiler ameliyattan haftalar sonra da ortaya çıkabilir.
- Nefes darlığı veya göğüs ağrısı varsa hemen 112'yi arayın (akciğerde pıhtı şüphesi).
- Bacakta zonklayan ağrı, şişlik ve renk değişikliği varsa acil servise başvurun (bacakta pıhtı şüphesi).
- Yüksek ateş, giderek artan diz ağrısı, yaradan kötü kokulu akıntı veya yayılan kızarıklık varsa acil servise başvurun ya da ameliyatı yapan ekibe hemen ulaşın.
- Protezli dizde ani başlayan şiddetli ağrı, sıcaklık ve şişlikle birlikte ateş varsa acil servise başvurun (eklem enfeksiyonu şüphesi).
Sık sorulan sorular
Total protez ile kısmi protez arasındaki fark nedir?
Total protezde uyluk ve kaval kemiğinin eklem yüzeyleri (çoğu zaman diz kapağının arka yüzü de) değiştirilir; kısmi protezde yalnızca hasarlı bölme değiştirilir. Seçim, kireçlenmenin dizin kaç bölmesini etkilediğine bağlıdır. Yalnızca iç bölme etkilenmişse kılavuzlar iki seçeneğin birlikte konuşulmasını önerir.
Protezden sonra dizim ne kadar bükülür?
Total diz protezinden sonra beklenen ortalama bükülme yaklaşık 115 derecedir. Bu değer kişiden kişiye değişir.
Protezle spor yapabilir miyim?
Yürüyüş günlük programın parçasıdır ve sabit bisiklet rehabilitasyonda genellikle 4-6. haftada eklenir. Koşu, zıplama ve yüksek darbeli sporlardan ise genellikle kalıcı olarak kaçınılması önerilir.
Ameliyattan önce kortizon iğnesi yaptırabilir miyim?
Protez planlanan dize kortizon enjeksiyonu yapıldıysa, ameliyat için en az 3 ay beklenmesi önerilir. Bu nedenle yakın zamanda yapılan enjeksiyonları ameliyat öncesi görüşmede mutlaka belirtin.
İlgili konular
- Diz · Hastalık / sorunDiz kireçlenmesi (osteoartrit)Diz kireçlenmesi, eklem kıkırdağının zamanla aşınmasıyla gelişen ve en sık 50 yaş ve üzerinde görülen bir eklem hastalığıdır. Tanı çoğu zaman muayeneyle konur. Temel tedavi egzersiz ve gerekiyorsa kilo vermektir; ileri evrede osteotomi veya diz protezi seçenekleri değerlendirilir.
- Diz · Tedavi yöntemiEklem içi enjeksiyonlar: kortizon, hyaluronik asit ve PRPDiz ağrısında eklem içine kortizon, hyaluronik asit veya PRP enjeksiyonu uygulanabilir. Bu yöntemlerin kanıt düzeyi birbirinden çok farklıdır: kortizon kısa süreli rahatlama sağlayabilir, hyaluronik asit kılavuzlarca önerilmez, PRP'nin kanıtı ise sınırlı ve tartışmalıdır.
- Diz · Tedavi yöntemiDiz artroskopisi (kapalı yöntem)Diz artroskopisi, birkaç milimetrelik kesilerden sokulan kamera ve ince aletlerle eklemin içinin görüldüğü ve onarıldığı kapalı bir cerrahi yöntemdir. Menisküs, bağ ve kıkırdak işlemlerinde kullanılır; kireçlenmenin kendisini tedavi etmez.
İlgili yazılar
- Ortopedik ameliyat sonrası rehabilitasyon: ilk haftalar ve uyarı belirtileriOrtopedik ameliyattan sonra iyileşmenin önemli bir kısmı rehabilitasyonla sağlanır. Bu yazıda diz ve kalça protezi, omuz ameliyatları ve ön çapraz bağ rekonstrüksiyonundan sonraki ilk haftalarda genel olarak neler beklendiğini ve hangi belirtilerde hemen başvurmanız gerektiğini bulabilirsiniz.
- Diz ağrısının olası nedenleri: belirtiler neyi düşündürür?Diz ağrısının nedeni; ağrının nasıl başladığına, hangi hareketlerle arttığına ve takılma, boşalma, şişlik gibi eşlik eden belirtilere göre farklı olabilir. Bu yazıda sık görülen nedenleri, belirtilerin neyi düşündürebileceğini ve hangi durumlarda acil başvurmanız gerektiğini bulabilirsiniz.
- Artroskopi ile artroplasti arasındaki farkArtroskopi, eklemin içine küçük kesilerden kamera ve ince aletlerle girilerek yapılan kapalı ameliyattır. Artroplasti ise hasarlı eklem yüzeylerinin protezle değiştirilmesidir. Bu yazıda iki yöntemin hangi sorunlarda düşünüldüğünü, iyileşme sürelerini ve risklerini karşılaştırıyoruz.
- Ameliyatsız ortopedik tedavi: hangi yöntemin kanıtı var?Egzersiz, kilo yönetimi, ilaçlar ve enjeksiyonlar ameliyatsız ortopedik tedavinin temel parçalarıdır; ancak her yöntemin kanıt düzeyi aynı değildir. Bu yazıda kılavuzların neyi önerdiğini, kortizon, hyaluronik asit ve PRP enjeksiyonları hakkında bilinenleri ve NICE'ın önermediği yöntemleri özetliyoruz.
Kaynaklar
11 kaynağı gösterKaynakları gizle
- Total Knee Replacement (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Arthritis of the Knee (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Total Knee Replacement Exercise Guide (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- Recovering from a knee replacement (yeni sekmede açılır) (NHS)
- Complications of a knee replacement (yeni sekmede açılır) (NHS)
- Joint replacement (primary): hip, knee and shoulder (NG157), Recommendations (yeni sekmede açılır) (NICE)
- Osteoarthritis in over 16s: diagnosis and management (NG226), Recommendations (yeni sekmede açılır) (NICE)
- Cortisone Shot (Steroid Injection) (yeni sekmede açılır) (AAOS OrthoInfo)
- DVT (deep vein thrombosis) (yeni sekmede açılır) (NHS)
- Septic arthritis (yeni sekmede açılır) (NHS)
- Arthroscopy (yeni sekmede açılır) (NHS)
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel değerlendirmenin yerini tutmaz. Hangi tedavinin size uygun olduğuna, muayene ve gerekli tetkiklerden sonra birlikte karar verilir.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Tıbbi içerik Op. Dr. Hakkı Yıldırım tarafından incelendi: 9 Kasım 2026. Son güncelleme: 17 Ekim 2026.
Diz protezi (artroplasti) hakkında sorunuz mu var?
Güncel muayene günleri ve randevu bilgisi için lütfen telefonla ulaşın.